Geschreven door Marnix Brandes · Paardentandarts · Eigenaar & misverstanden
Ik kom voor het gebit. Maar op stal gaat het gesprek regelmatig al over iets anders voordat ik één kies heb gevoeld.
‘Marnix, kijk eens tussen zijn manen. Allemaal schilfertjes.’
Of:
‘Hij schuurt zijn staart helemaal kapot. Zou dat aan het voer liggen?’
En voor je het weet, hebben we het over hooi, suiker, supplementen, eczeemdekens en shampoos.
Ik snap die vragen wel. Ik kijk naar het hele paard. Dus ook naar de vacht, de huid en hoe hij erbij staat. Dan kan ik moeilijk zeggen: de kiezen zijn netjes, dus met de achterkant bemoei ik me niet.
Als een paard ondertussen zijn manen tegen de staldeur staat weg te werken, verdient dat aandacht.
Met manen- en staarteczeem bedoelen mensen vaak zomereczeem. Daarbij reageert het paard allergisch op stoffen in het speeksel van bijtende insecten, vooral kleine knutten.
Van die beestjes die je nauwelijks ziet, maar die blijkbaar uitstekend weten waar je paard woont.
Die reactie kan flinke jeuk veroorzaken. Het paard schuurt, haren breken af en de huid raakt beschadigd. Je kunt schilfers, korsten, kale plekken of een verdikte huid zien.
Soms verdwijnen er steeds meer manen. Soms wordt de bovenkant van de staart kort en borstelig. En sommige paarden schuren zichzelf tot bloedens toe.
Dan gaat het niet meer over een kapsel dat wat minder mooi wordt. Dan gaat het over ongemak en welzijn.
Maar niet iedere schilfer betekent zomereczeem. Ook andere huidproblemen, parasieten of irritatie door een verzorgingsmiddel kunnen jeuk geven. Je wilt dus eerst weten wat er werkelijk speelt.
Als je paard jeuk heeft, wil je iets doen. Liefst meteen.
Dat begrijp ik. Je ziet hem schuren en denkt: daar moet toch iets voor zijn?
Voor je het weet staan er een shampoo, een lotion en drie supplementen in de kast. Allemaal met een paard op het etiket dat nog een indrukwekkende bos manen heeft.
Maar voordat je de kast verder vult, kijk je naar het patroon.
Wanneer begint de jeuk? Komt het ieder jaar terug? Schuurt je paard vooral aan de manen en staart, of ook ergens anders? Op welke momenten wordt het erger?
Maak af en toe een foto van dezelfde plek en noteer wat je verandert. Dat helpt om te beoordelen hoe het werkelijk gaat.
Ons geheugen onthoudt namelijk vooral die ene keer dat hij zich vlak na het invlechten uitgebreid tegen de deur stond te schuren.
Dat hoor ik ook.
En als een eigenaar verschil ziet, neem ik dat serieus. Jij ziet je paard iedere dag. Jij merkt wanneer hij meer schuurt, minder schuurt of weer wat rustiger wordt.
Maar een verbetering vertelt ons nog niet automatisch waardoor die kwam.
Misschien speelde het andere hooi een rol. Misschien waren er minder insecten. Misschien veranderden het weer, de verblijfplek en de verzorging tegelijkertijd.
Bij echt zomereczeem speelt de allergische reactie op insectenbeten een hoofdrol. Minder suiker voeren is daarvoor geen bewezen algemene oplossing.
De knut leest helaas niet mee op je voerzak.
Voeding meenemen is verstandig. Alleen moeten we niet ieder huidprobleem in de voerbak proberen op te lossen.
Hooi kan fijn of grof zijn, zacht of stengelig, groen of wat geler. Aan dat uiterlijk kun je niet betrouwbaar zien hoeveel suiker erin zit.
Wil je daar meer over weten, dan geeft een ruwvoeranalyse meer houvast.
Bij een andere partij hooi kan bovendien meer veranderen dan alleen het suikergehalte. ‘Ander hooi’ betekent dus nog niet dat je precies weet wat het verschil heeft gemaakt.
Verander ook niet alles tegelijk als je wilt ontdekken wat helpt.
Ander hooi, ander krachtvoer, een nieuwe shampoo én een supplement starten op maandag, en op vrijdag zeggen dat het supplement werkt… dat wordt wel een ingewikkelde puzzel.
Behandel noodzakelijke klachten natuurlijk meteen. Maar houd bij wat je doet en wanneer.
Dat hangt af van het paard.
Wat krijgt hij nu? Hoe is zijn conditie? Hoeveel werk doet hij? En wat gaat er naast het gewone voer nog allemaal naar binnen?
Die extra’s tellen ook mee. Een schepje hiervan en een handje daarvan worden samen soms een verrassend uitgebreid menu.
Een passend, compleet rantsoen is een goede basis. Zo nodig laat je een deskundige in paardenvoeding meekijken, in overleg met de dierenarts.
Maar een jeukend paard hoeft niet automatisch op een streng dieet. En bij een insectenallergie blijft bescherming tegen insecten nodig, ook met een zorgvuldig samengesteld voerplan.
Goed voeren en de jeuk aanpakken horen naast elkaar te staan.
Het zou natuurlijk prachtig zijn: één schepje per dag en de staldeur krijgt eindelijk rust.
Alleen verschillen de onderbouwing en het verwachte effect per product. Een mooie belofte op de verpakking vertelt nog niet of het jouw paard helpt.
Vraag daarom wat een middel precies moet doen en waarop die verwachting gebaseerd is. Kijk ook naar wat je paard al krijgt.
Meer potjes maken het rantsoen niet vanzelf beter.
Een supplement vervangt geen insectenbescherming en geen noodzakelijke behandeling van een beschadigde huid. Bespreek of het voor jouw paard een zinvolle aanvulling kan zijn.
Het doel is een comfortabeler paard. Een volle supplementenkast is geen einddoel.
Bij zomereczeem is het beperken van insectenbeten een belangrijke basis.
Een goed passende eczeemdeken kan daarbij helpen. Begin met beschermen voordat het jaarlijkse schuren weer volop begint. En kijk of de deken de plekken bedekt waar jouw paard last heeft.
Maar met ‘deken erop’ ben je niet klaar.
Controleer dagelijks de huid, de pasvorm en de toestand van de deken. Kijk of hij schuurt, beschadigd is of te warm wordt.
Er zit nog steeds een paard onder. Dat wil je blijven zien.
Ook de omgeving telt mee. Hoeveel insecten zijn er? Is er luchtbeweging? Op welke tijden nemen de klachten toe?
Knutten zijn vaak actief rond de schemering. Een geschikte stal met insectenwering en een veilig geplaatste ventilator kan helpen om de blootstelling te beperken.
Ik werk graag buiten. Maar als een paard daar voortdurend wordt belaagd, kijk je wat op dat moment de prettigste plek voor hem is.
Dat hoort ook bij het hele paard bekijken.
Een geschikte shampoo of lotion kan onderdeel zijn van de huidverzorging. Sommige medicinale middelen worden gebruikt bij ontsteking of een bijkomende huidinfectie.
Maar wassen voorkomt niet vanzelf dat het volgende insect weer bijt.
Wat je gebruikt, moet passen bij het probleem. Een verzorgende shampoo heeft een ander doel dan een middel dat de dierenarts voorschrijft tegen een huidinfectie.
Daarom bestaat er geen algemeen antwoord als: ieder paard met schilfers moet drie keer per week gewassen worden.
Volg de gebruiksaanwijzing. Bij een medicinale shampoo volg je het behandeladvies van de dierenarts, inclusief de inwerktijd en hoe vaak je het middel gebruikt.
Spoel een uitspoelbare shampoo zorgvuldig uit en behandel de huid voorzichtig. Korsten hoef je niet weg te schrobben alsof je de aangekoekte ovenschaal van zondag schoonmaakt.
Wordt de huid na een product roder, pijnlijker of jeukender? Stop ermee en overleg.
En ‘natuurlijk’ betekent ook hier niet automatisch dat iedere paardenhuid het prettig vindt.
Bij aanhoudende of flinke jeuk, open plekken, pijn of een huid die steeds verder beschadigt, laat je de dierenarts meekijken.
Die kan onderzoeken of er sprake is van zomereczeem of iets anders, en beoordelen welke behandeling nodig is.
Een paard dat al veel jeuk heeft, kan naast bescherming ook behandeling nodig hebben om de jeuk en ontsteking onder controle te krijgen.
Je hoeft dus niet eerst de hele verzorgingsafdeling uit te proberen voordat je hulp inschakelt.
Hoe eerder je gericht handelt, hoe eerder je kunt proberen die vervelende kringloop van jeuk, schuren en huidbeschadiging te doorbreken.
Mijn vakgebied is het gebit. Maar mijn aandacht stopt niet bij de mond.
Ik zie ook de schilfers tussen de manen. De beschadigde huid bij de staart. Het paard dat moeilijk stilstaat omdat het alweer ergens jeuk heeft.
Dat neem ik mee tijdens mijn werk. Ik luister naar de eigenaar, stel vragen en houd rekening met het comfort van het paard.
Soms kan ik helpen om de vragen op een rij te zetten. Soms is het vooral belangrijk dat de dierenarts verder kijkt.
Voor mij hoort dat bij een holistische kijk: aandacht voor het geheel, met respect voor ieders vakgebied.
Eerst begrijpen waarom het paard schuurt. Daarna gericht helpen.
Dat kan bescherming tegen insecten zijn, aangepaste verzorging, een behandeling of een combinatie van maatregelen. Het voer bekijken hoort erbij wanneer daar aanleiding voor is.
Zo probeer je weer rust te krijgen.
Voor het paard. Voor de eigenaar.
En voor die staldeur, die inmiddels een behoorlijke staat van dienst heeft als krabpaal.
Lees je mijn blogs graag? Voeg mijn website toe als voorkeursbron in Google.
Voeg toe als voorkeursbron
