Gaatjes bij paarden. Is dat suikerklontje de boosdoener?

Geschreven door Marnix Brandes · Paardentandarts · Eigenaar & misverstanden

“Kunnen paarden ook gaatjes krijgen?”

Die vraag levert regelmatig verbaasde blikken op.

Ja, paarden kunnen cariës krijgen. Alleen ziet dat er niet altijd uit zoals het gaatje waarvoor wij met enige tegenzin in de tandartsstoel belanden.

En dan komt vaak meteen de volgende vraag.

“Komt dat dan door suikerklontjes?”

Daar staat hij al. Dat kleine witte blokje. Nog geen advocaat geregeld, maar wel meteen in het verdachtenbankje.

Laten we eerst eens kijken wat er werkelijk speelt.

Een paardenkies zit anders in elkaar

Een paardenkies is anders opgebouwd dan onze tanden. Er kan aantasting ontstaan aan het tandcement aan de buitenkant van de kiezen, maar ook in diepe instulpingen in de bovenkiezen.

Die instulpingen horen gevuld te zijn met tandcement. Als dat niet volledig is aangelegd, kunnen er ruimtes overblijven waarin voer terechtkomt. Daar kan vervolgens aantasting ontstaan.

Hoe een kies is aangelegd, kan dus meespelen. Het is ingewikkelder dan: suiker erin, gaatje erbij.

Bij ernstige aantasting in een bovenkies kan de kies verzwakken. Dat verdient aandacht. Maar niet iedere donkere plek is meteen een gaatje. Daarvoor moet je de mond goed onderzoeken.

En de suiker dan?

Suiker kan een rol spelen doordat bacteriën er zuren uit vormen die tandweefsel aantasten. Ook het dagelijkse voer en de zuurgraad in de mond tellen mee.

Toch kunnen we het verhaal van onze eigen gaatjes niet zomaar op paarden plakken. De bouw van hun kiezen speelt mee, en verschillende vormen van aantasting verlopen niet allemaal hetzelfde. Ook onderzoek naar paardenkiezen laat zien dat er nog vragen openstaan.

Alleen op basis van een aangetaste kies kan ik dus niet zeggen: “Dat was het suikerklontje van vorige donderdag.”

Dat zou een wel heel bijzonder gebitsrapport worden.

Ik wil weten wat het paard dagelijks eet, hoe het kauwt en wat ik precies in de mond vind. Dat vertelt me meer dan dat ene blokje.

Mag je dan een suikerklontje geven?

Af en toe een klein suikerklontje als beloning kan bij een gezond paard passen. Het is geen noodzakelijk onderdeel van de voeding en ook geen reden om voortaan met een heel doosje je jaszak in te gaan.

Hoe overtuigend hij ook naar die jaszak kijkt.

Heeft je paard insulinedysregulatie, bijvoorbeeld bij EMS, of is het gevoelig voor hoefbevangenheid? Stem traktaties dan af op het voedingsplan met de dierenarts of voedingsdeskundige. Dat geldt ook voor andere beloningen die suiker bevatten.

En kijk hoeveel er samen wordt gegeven.

Jij geeft er eentje. Je dochter ook. De buurvrouw komt even langs en vindt hem zo lief.

Dat paard houdt geen administratie bij. Maar alle beloningen tellen wel mee.

En wortels? Die zijn toch gezond?

Wortels kunnen voor veel gezonde paarden prima als kleine traktatie dienen. Maar “gezond” is geen vrijbrief om de groenteafdeling leeg te kopen.

Ook wortels bevatten suiker. Dat maakt ze niet automatisch slecht: een klein stukje is iets anders dan dagelijks een flinke emmer. Bij een aangepast voedingsplan gelden de afspraken daarover ook voor wortels.

Bij een oudere of pijnlijke mond stel ik bovendien een andere vraag:

Kan dit paard die wortel goed verwerken?

Heeft je paard moeite met afbijten of kauwen? Laat uitzoeken waarom dat moeilijk gaat en kies zo nodig iets passenders. Een harde wortel wordt niet ineens geschikt omdat wij hem zo gezond vinden.

Geef schone, verse wortels en snijd ze bij voorkeur in de lengte in plaats van in ronde schijfjes. Dat is ook het advies van de British Horse Society om het risico op slokdarmverstopping te verkleinen.

Blijf kijken hoe je paard eet. Snijden neemt dat risico niet helemaal weg en lost slecht kauwen niet op.

En geef een paard van iemand anders nooit zomaar iets. Jij ziet misschien een gezellige neus over het hek. De eigenaar weet welk voedingsplan erbij hoort.

Een wortel is geen gebitscontrole

Een paard dat geen suikerklontjes krijgt, kan nog steeds gebitsproblemen hebben. En een paard dat enthousiast een wortel opeet, heeft daarmee nog geen volledig gebitsonderzoek doorstaan.

Tijdens een controle kijk ik hoe de mond functioneert. Kan het paard zijn dagelijkse voer verwerken? Zijn er plekken waar voer blijft zitten? Zie of voel ik aanwijzingen voor ongemak?

Dat zijn de vragen waarmee ik verder kom.

Het suikerklontje mag even gaan zitten

Ik kijk dus niet alleen naar wat er uit jouw jaszak komt. Ik kijk naar de hele mond en naar wat je paard dagelijks eet. Daar leer ik meer van dan van een verhoor van dat ene suikerklontje.

En blijf vooral genieten van het contact met je paard. Een beloning kan ook een fijne kriebel zijn. Daar hoeft geen boodschappenlijstje aan te pas te komen.

Dat suikerklontje hoeft niet meteen veroordeeld te worden. Maar het krijgt ook niet de sleutel van de voerkar.