Mijn paard doet zijn mond open tijdens het rijden. Wat vertelt hij me?

‘Marnix, hij doet steeds zijn mond open tijdens het rijden. Moet de neusriem strakker?’

Dat is een vraag die ik goed begrijp. Je ziet die mond opengaan en wilt er iets aan doen. Maar voordat we een gaatje verder trekken, wil ik liever weten: wat gebeurt er vlak voordat hij zijn mond opendoet?

Zodra het bit erin gaat? Alleen bij meer teugelcontact? Vooral in een overgang, op één hand, of wanneer je iets meer verzameling vraagt? Is het nieuw gedrag, of doet hij het eigenlijk al jaren?

Een keer de mond openen zegt op zichzelf weinig. Gebeurt het telkens op hetzelfde moment of wordt het duidelijker, dan is het een aanwijzing om serieus te nemen. Of het om ongemak gaat en waar dat vandaan komt, moeten we onderzoeken.

Eerst de mond bekijken

Als paardentandarts kijk ik natuurlijk naar het gebit. Zijn er scherpe glazuurranden die de wang irriteren? Hoe zien het tandvlees, de lippen en de mondhoeken eruit? Is er een wondje of iets anders dat gevoelig kan zijn?

Daarbij wil ik ook weten hoe je paard eet. Laat hij voer vallen? Maakt hij proppen? Kauwt hij anders? Een paard kan blijven eten terwijl er in zijn mond toch iets speelt. En andersom: een paard dat zijn mond tijdens het rijden opendoet, heeft niet automatisch een gebitsprobleem.

Ik kijk dus in de mond. Mijn conclusie laat ik nog even buiten de mondspreider.

Dan het bit en hoofdstel

Een bit kan op papier prima passen en in déze paardenmond toch anders uitpakken. De breedte, dikte en vorm doen ertoe, net als de ruimte voor de tong en de manier waarop het bit beweegt wanneer de teugel wordt aangenomen.

Ook het hoofdstel neem ik mee. Waar liggen de riemen? Is er druk op een gevoelige plek? Wat gebeurt er bij de mondhoeken? Met mijn achtergrond als Bit & Bridle Fitter kijk ik daar graag precies naar. Niet om bij ieder open mondje een nieuw bit uit de tas te toveren. Mijn tas is groot, maar zo makkelijk werkt een paard helaas niet.

En die neusriem? Als je hem strakker doet, zie je misschien minder beweging van de mond. Daarmee weet je nog steeds niet wat eronder speelt.

Wat gebeurt er tijdens het rijden?

Soms valt het vooral op wanneer de teugeldruk toeneemt. Dan helpt het om ook te kijken naar het paard onder de ruiter. Hoe is het contact? Wat gebeurt er in een overgang? Is er verschil tussen links en rechts?

En ik vraag door. Is het gedrag ineens begonnen? Is er iets veranderd aan het bit, het hoofdstel, het zadel of de training? Hoe beweegt het paard verder?

Dat is geen examen voor de ruiter. Jij zit er iedere dag op en merkt vaak precies wanneer iets verandert. Die informatie heb ik nodig. Ik zie misschien een mond opengaan; jij kunt me vertellen wat er vlak daarvoor gebeurde.

Soms vraagt dat om iemand anders die meekijkt, zoals een dierenarts, zadelpasser of instructeur. Mijn vak is het gebit; ik hoef niet te doen alsof ik in mijn eentje het hele raadsel kan oplossen.

Wat kun je zelf doen?

Een praktisch voorbeeld: gebeurt het vooral zodra je de teugel aanneemt? Vertel dat bij de controle en laat het zo mogelijk op een filmpje zien. Zo kunnen we gerichter onderzoeken wat er op dat moment verandert.

Let op wat er nog meer gebeurt. Schudt je paard met zijn hoofd, steekt hij zijn tong uit of verandert zijn eetgedrag? Zie je verschil tussen beide kanten? Vertel ook wat je recent aan de uitrusting of training hebt veranderd. Zelfs iets kleins kan een nuttige aanwijzing zijn.

Een kort filmpje kan helpen, liefst van opzij en van voren, waarop ook de teugelvoering en het hele paard zichtbaar zijn. Dan kijken we niet alleen naar die paar centimeter rond de lippen.

Kijk na het rijden of je zichtbare wondjes of schuurplekken ziet, zonder zelf diep in de mond te gaan voelen. Wordt het gedrag duidelijker of blijft het terugkomen, laat dan het gebit en de uitrusting controleren. Zie je bloed of een wond, of oogt je paard pijnlijk of ziek? Stop met rijden en overleg met de dierenarts.

De mond open is het begin van een gesprek

Misschien vind ik iets in de mond. Misschien vraagt het bit of hoofdstel aandacht, of gebeurt er tijdens het rijden iets wat we samen verder moeten uitzoeken. Soms valt er meer dan één puzzelstukje op zijn plek.

Daarom neem ik een open mond serieus, zonder er meteen een kies of een bit aan vast te plakken. Eerst kijken. Dan pas beslissen wat er nodig is.

Een neusriem kan een mond sluiten. Het antwoord op de vraag waarom die mond openging, zit ergens anders.