Geschreven door Marnix Brandes · Paardentandarts · Praktijk
Je kent ze misschien wel. Van die kleine gele stipjes die stevig aan de haren van je paard vastzitten. Vooral op de voorbenen, soms op de schouders of flanken.
Je borstelt eroverheen. Ze blijven zitten. Je kijkt nog eens. Nog steeds daar.
Nee, je paard heeft niet stiekem met een pot mosterd gespeeld.
Het kunnen eitjes van de paardenhorzel zijn. En hoewel je ze aan de buitenkant ziet, gaat het verhaal binnenin verder.
Die larven ken ik namelijk ook vanuit mijn werk: ik kom ze tegen in de mond. Voor de eigenaar begint het verhaal bij het poetsen. Voor mij krijgt het een vervolg tussen de kiezen.
De paardenhorzel legt haar eitjes aan de haren van het paard. Ook ezels kunnen ermee te maken krijgen.
De volwassen horzel steekt niet zoals een daas. Toch kan het gezoem en het rondvliegen behoorlijk onrust geven. Sommige paarden weten bij het eerste geluid al genoeg: daar heb je haar weer.
Die gele stipjes zijn dus eitjes. Geen wormen die op de benen zitten. Maar in zo’n eitje ontwikkelt zich wel een larve.
En die wil verder.
Bij de veelvoorkomende paardenhorzel stimuleert likken en onderling verzorgen het uitkomen van de eitjes. De kleine larven komen vervolgens in de mond terecht. Dat kan ook gebeuren doordat paarden elkaar verzorgen.
Ze verdwijnen niet meteen rechtstreeks naar de maag. Eerst brengen ze enkele weken door in de mond, onder andere in het weefsel van de tong en rond de kiezen. Daarna worden ze doorgeslikt en ontwikkelen ze zich verder in de maag. Daar kunnen ze maanden blijven.
Een klein geel stipje op het been heeft dus een behoorlijk reisprogramma.
En nee, die tussenstop in de mond is niet altijd zonder gevolgen. Larven kunnen plaatselijk irritatie en ontsteking veroorzaken. Soms zie je problemen met kauwen, extra speeksel of ongemak.
Dat betekent niet dat ieder paard met horzeleieren meteen een pijnlijke mond of ernstige maagproblemen heeft. Veel besmette paarden laten weinig of geen duidelijke klachten zien. En kauwproblemen kunnen natuurlijk ook allerlei andere oorzaken hebben.
Maar het laat wel zien waarom ik graag verder kijk dan alleen de kiezen. In een paardenmond gebeurt meer dan malen alleen.
Zodra de gele eitjes verschijnen, komt vaak hetzelfde advies voorbij:
“Na de eerste nachtvorst even ontwormen.”
Daar zit een gedachte achter. Als het vliegseizoen voorbij is en de horzels geen nieuwe eitjes meer afzetten, wordt de kans op nieuwe besmetting kleiner. Daarom wordt een eventuele behandeling vaak in de late herfst gepland.
Alleen: die eerste nachtvorst is geen magische schakelaar.
Buiten kan het vriezen, maar binnen in je paard zitten die larven daar weinig mee. Ze zitten er warm en beschermd. En een geschikt middel hoeft niet op vorst te wachten om te kunnen werken.
De betere vraag is daarom: is behandeling nodig, wat heeft mijn paard al gehad en wanneer past die behandeling het best?
Dat bespreek je met je dierenarts. Zeker bij een ezel hoort het advies bij dat dier te passen.
Bij duidelijk minder eten, slikproblemen of koliekverschijnselen bel je direct de dierenarts. Zulke klachten kunnen allerlei oorzaken hebben en vragen om onderzoek.
Dat hoeft niet te wachten tot de weerman eindelijk een minnetje op de kaart zet.
Zichtbare eitjes kun je regelmatig en voorzichtig verwijderen, bijvoorbeeld met een geschikt horzelmesje of een speciale kam. Gebruik die zoals bedoeld en voorkom dat je de huid beschadigt.
Daarmee beperk je de kans dat eitjes worden opgenomen. Het is alleen geen garantie dat er binnenin nog niets zit. Larven die eerder al in de mond of maag terechtkwamen, haal je met een kambeurt niet terug.
Maak tijdens het poetsen dus ook even tijd voor die gele stipjes. Niet alleen voor de glans, maar ook voor wat er aan de haren vastzit.
Zie je veel eitjes? Geef dat door aan je dierenarts. Vertel er meteen bij wanneer het paard voor het laatst behandeld is en met welk middel. Dat maakt het advies een stuk gerichter dan: “Ik heb ergens nog een tube liggen.”
Een heel begrijpelijke vraag.
Mestonderzoek is belangrijk bij een doordacht wormbeleid. Alleen laat een gewone telling van wormeitjes geen horzellarven zien. Het gaat hier immers om larven van een vlieg, met een andere levenscyclus.
Een gunstige mestuitslag sluit deze besmetting dus niet uit.
Andersom betekent dat ook niet dat mestonderzoek ineens nutteloos is. Het vertelt je veel over bepaalde worminfecties. Alleen niet alles over iedere parasiet.
Je moet weten welke vraag je met een onderzoek kunt beantwoorden.
We noemen het vaak “ontwormen”, terwijl horzellarven eigenlijk insectenlarven zijn.
Sommige middelen die bij wormbestrijding worden gebruikt, werken ook tegen horzellarven. Maar niet iedere wormenkuur doet hetzelfde. En extra behandelen “voor de zekerheid” is niet automatisch beter.
Laat middel en timing daarom aansluiten op het totale parasietenbeleid, de gezondheid van het dier en eerdere behandelingen. De dierenarts kan daarin gericht adviseren.
Zo pak je aan wat nodig is, zonder van iedere gele stip meteen een complete kuurkalender te maken.
Als paardentandarts kijk ik naar de mond, maar ook naar het paard eromheen. Soms begint iets wat met mondcomfort te maken heeft op een plek waar je het niet verwacht.
Op een voorbeen, bijvoorbeeld.
Dus zie je die gele stipjes, poets er niet gedachteloos langs. Haal ze voorzichtig weg en bespreek met je dierenarts of en wanneer verdere behandeling nodig is.
Je hoeft niet in paniek te raken. Je hoeft ook niet met je armen over elkaar op de eerste nachtvorst te wachten.
Want een horzellarve houdt zich aan haar levenscyclus.
Niet aan onze kalender.
Lees je mijn blogs graag? Voeg mijn website toe als voorkeursbron in Google.
Voeg toe als voorkeursbron
