Ben ik nou zo saai? Over gapende klanten en paarden
Ik ben lekker aan het vertellen. Over kiezen, kauwen, de tong en wat ik allemaal in zo’n paardenmond tegenkom.
En dan gebeurt het.
De eigenaar gaapt.
“Ben ik nou zo saai?” vraag ik dan.
Meestal volgt er een lach, een hand voor de mond en de verzekering dat het echt niet aan mij ligt.
Gelukkig maar. Ik was nog niet eens bij de snijtanden.
Toch is het een leuke vraag. Waarom gapen we eigenlijk? En waarom doet een paard het?
Want zo’n paard kan er ook wat van. Lippen uit elkaar, mond wijd open, soms een hele reeks achter elkaar. Als wij zo op de familiefoto gingen, mocht hij waarschijnlijk opnieuw.
Een gaap is nog niet helemaal verklaard
Iedereen gaapt. Maar waarom we het precies doen, is nog altijd onderwerp van onderzoek.
Bij mensen zien we gapen vaak rondom slaperigheid en veranderingen in alertheid. Denk aan wakker worden of juist toe zijn aan je bed. Er worden ook andere mogelijke functies onderzocht, zoals temperatuurregeling van de hersenen en sociale communicatie.
Dat klinkt alsof er achter iedere gaap een complete technische installatie zit.
Maar dé sluitende verklaring is er nog niet.
Een bekend verhaal is dat je gaapt omdat je zuurstof tekortkomt. Dat klinkt logisch, met zo’n diepe inademing. Toch veranderde extra zuurstof het gapen in klassieke experimenten niet zoals je op basis van die verklaring zou verwachten.
“Even zuurstof bijtanken” is dus een te eenvoudig verhaal.
En “Marnix praat te lang” gelukkig ook.
Mijn paard gaapt. Is hij dan ontspannen?
Dat hoor je regelmatig: een paard gaapt, dus hij laat spanning los.
Ik snap dat beeld. Een paard dat rustig staat en uitgebreid gaapt, kan er heerlijk ontspannen uitzien.
Toch vertelt één gaap je niet precies hoe een paard zich voelt.
Onderzoek naar gapen bij paarden laat zien dat het in verschillende situaties voorkomt. Er zijn verbanden gevonden met sociale interacties en opwinding. In bepaalde huisvestingssituaties werd vaker gapen ook samen gezien met stereotiep gedrag, zoals luchtzuigen. Frustratie werd daarbij als mogelijke gezamenlijke verklaring genoemd.
Dat betekent niet dat iedere gaap frustratie is.
Het betekent wel dat “hij gaapt, dus hij vindt het fijn” te snel is.
Ik wil zien wat eromheen gebeurt. Hoe staat het paard? Hoe kijken zijn ogen? Wat doen zijn spieren? Wat gebeurde er vlak ervoor, en hoe gaat hij daarna verder?
Een gaap is een stukje van het verhaal. Geen ondertekende tevredenheidsverklaring.
Gaapt je paard ineens veel vaker dan je gewend bent? Kijk dan ook naar veranderingen in eten, gedrag en algemeen welbevinden. Gapen alleen vertelt je niet wat er aan de hand is.
Even wijd open is iets anders dan open blijven staan
Bij mijn werk komt daar nog iets bij: de mondspreider.
Daarmee kan ik de mond onderzoeken en het gebit behandelen. Zo werk ik bij een paard. Een nuttig hulpmiddel, waarbij ik bewust kijk hoeveel opening ik nodig heb.
Ik wil voldoende ruimte om goed en veilig te werken. Onnodig ver open hoeft van mij niet. Ik omschrijf het vaak als: genoeg ruimte voor mijn hand en mijn materiaal. Dat is mijn praktische omschrijving, geen vaste maat die voor ieder paard hetzelfde is.
Ook wil ik een paard niet onnodig lang met zijn mond open laten staan.
Denk maar aan je eigen tandartsbezoek. Je kunt best even uitgebreid gapen. Maar een tijdlang je mond openhouden is een heel andere ervaring.
Die opening doet ertoe
Er is onderzoek gedaan naar de krachten op de snijtanden bij het gebruik van een mondspreider. In een studie bij gesedeerde paarden namen bij de grotere openingen de gemeten krachten op de snijtanden toe.
Daarmee weten we nog niet precies wat ieder paard ervaart of hoeveel druk er in het kaakgewricht ontstaat. Maar het geeft wel reden om bewust met die opening om te gaan.
Voor mij hoort dat bij zorgvuldig werken: ruimte maken om mijn werk te doen, blijven kijken naar het paard en rekening houden met hoe lang de mond openstaat.
Een mondspreider heeft geen prijs voor de hoogste stand.
En die gapende eigenaar?
Die mag gerust blijven gapen.
Ik zal waarschijnlijk toch vragen of mijn verhaal zo saai is. Sommige grapjes gaan nu eenmaal al jaren mee in de bus.
Bij het paard blijf ik ondertussen kijken naar het geheel. Een gaap kan interessant zijn, maar ik maak er geen diagnose van. En ook geen compliment aan mezelf.
Heeft deze blog je aan het gapen gekregen?
Ik besluit voorlopig dat het niet aan mijn verhaal ligt.
