Soms vertelt het paard een heel ander verhaal dan wij mensen

Soms heb je van die controles waarbij je onderweg naar huis denkt: nou, hiervoor ben ik dus paardentandarts geworden. Niet omdat ik een ingewikkeld gebitsprobleem heb opgelost of iets spectaculairs heb behandeld, maar juist omdat ik uiteindelijk helemaal niets hoefde te doen. Twee weken eerder had ik een merrie behandeld die ik al kende. Normaal gesproken was het na een behandeling eigenlijk altijd hetzelfde verhaal: ze ging lekker eten, de eigenaresse zag duidelijk verschil en iedereen tevreden. Alleen leek het deze keer anders te lopen. Na ongeveer een week kreeg ik een berichtje dat het paard slecht zou eten, de vertering niet goed leek, ze wat opgetrokken stond en zelfs met haar mond open zou eten. Daar kwam nog bij dat de staleigenaar haar had geappt met de mededeling dat haar paard volgens haar ook niet goed at.

En dan gebeurt er iets heel menselijks. Als je zelf al twijfelt en vervolgens zegt iemand anders ook nog: “Volgens mij eet ze niet goed”, dan gaat zo’n gedachte vanzelf wat harder rollen. Waar je eerst gewoon naar je paard keek dat stond te eten, wordt ieder hapje ineens onderwerp van onderzoek. Maalt ze wel goed? Doet ze haar mond niet vreemd open? Viel daar nou voer uit? Deed ze dat gisteren eigenlijk ook al? De eigenaresse kon het vooral niet plaatsen omdat haar paard na eerdere behandelingen juist altijd zo duidelijk beter was gaan eten. Nu leek dat bekende patroon ineens niet te kloppen en daarmee groeide haar ongerustheid. Uiteindelijk werd het verhaal zo serieus dat ze aangaf dat, als ik niet snel kon komen, ze anders met spoed naar de kliniek zou gaan.

Dan ga ik natuurlijk niet vanaf mijn telefoon roepen dat het vast wel meevalt. Als iemand mij vertelt dat een paard na mijn behandeling slecht eet, dan neem ik dat serieus. Misschien is er werkelijk iets aan de hand en dan wil ik dat gewoon zelf zien. Bovendien kun je via een app veel bespreken, maar je kunt niet beoordelen hoe een paard daadwerkelijk maalt. Dus de agenda een beetje geschoven, de bus in en erheen. Toen ik aankwam stond mevrouw te eten. Dat vond ik persoonlijk bijzonder sympathiek van haar, want dat was precies waarvoor ik kwam.

Als de klacht is dat een paard slecht eet, vind ik het minstens zo interessant om het paard eerst eens gewoon te laten eten als om meteen de mondspreider te pakken. Dus ik ging erbij staan, zonder haast, zonder gedoe, gewoon kijken. Ze pakte haar voer, begon te malen en eigenlijk zag ik vrijwel meteen iets heel anders dan het beeld dat onderweg vanzelf in je hoofd ontstaat wanneer je woorden hoort als slecht eten, slechte vertering en spoedkliniek. De maalbeweging zag er goed uit, het maalgeluid klonk prima, ze zat niet te smakken, ze knoeide niet, er vielen geen halve maaltijden uit haar mond en proppen kon ik ook niet ontdekken. Ze stond gewoon smakelijk te eten alsof ze zelf totaal niet op de hoogte was van de kleine crisis die inmiddels rondom haar was ontstaan.

Maar goed, één nette hap zegt natuurlijk ook niet alles, dus ik bleef rustig staan kijken. En hoe langer ik keek, hoe saaier het eigenlijk werd. Nou, geloof mij: bij een spoedcontrole is saai ongeveer het mooiste wat je kunt krijgen. Ze bleef eten, bleef mooi malen en hoe langer ik keek, hoe minder reden ik zag om ergens zenuwachtig van te worden. Achter mij werd het ondertussen ook steeds stiller, totdat de eigenaresse een beetje aarzelend zei: “Ja… zul je natuurlijk net zien dat ze het nu wél goed doet.” En daar moest ik toch een beetje om lachen. Niet om haar zorgen, want die waren echt, maar paarden hebben soms gewoon een geweldig gevoel voor timing. Je maakt je een week druk, je appt, overlegt met de stal, de kliniek komt al voorzichtig in beeld en precies wanneer de paardentandarts arriveert besluit het paard eens even te demonstreren hoe je volgens het boekje moet kauwen.

Ik zag ook wel dat de eigenaresse zich een beetje opgelaten begon te voelen. Ze gaf eerlijk toe dat ze behoorlijk had aangedrongen dat ik moest komen en het verhaal misschien hier en daar een klein beetje had aangedikt, omdat ze bang was dat ik anders zou zeggen dat we het nog wel even konden aankijken. Laten we zeggen dat er een klein schepje extra spoed overheen was gegaan om de bus wat sneller richting stal te krijgen. Daar kan ik eerlijk gezegd alleen maar om glimlachen. Ze deed het niet om mij voor de lol een ritje te laten maken. Ze maakte zich oprecht zorgen om haar paard en bovendien had ze twee dingen tegen zich: ze zag iets wat ze niet gewend was en de staleigenaar bevestigde dat beeld. Dan wordt zo’n gedachte vanzelf groter.

Misschien heeft deze merrie in de dagen daarvoor inderdaad anders gegeten. Dat weet ik niet en dat wil ik ook helemaal niet ontkennen. Ik stond er die week niet iedere dag naast met een klapstoeltje en een stopwatch om haar maalbeweging te beoordelen. Iedere gebitsbehandeling is bovendien weer anders, zelfs bij hetzelfde paard. De ene keer corrigeer je hier net iets meer, de volgende keer daar, en ook de manier waarop de kiezen daarna contact maken kan daardoor iets veranderen. De meeste paarden eten na een behandeling direct goed en vaak merkbaar prettiger dan ervoor, maar blijkbaar kan er ook gewoon eens eentje tussen zitten die even moet zoeken naar zijn nieuwe balans. Wij mensen zouden het natuurlijk ideaal vinden als een paard na de behandeling onmiddellijk denkt: fijn, bedankt Marnix, de boel staat weer goed, ik zal mijn maalpatroon per direct herprogrammeren. Maar paarden hebben die gebruiksaanwijzing helaas nooit ontvangen.

In dit geval was de merrie bovendien drachtig. Dan verandert er sowieso het nodige in zo’n paardenlichaam. Of hormonen iets met haar tijdelijke eetgedrag te maken hebben gehad, kan ik niet zeggen en daar ga ik ook geen mooi verhaal bij verzinnen omdat het toevallig lekker uitkomt. Misschien speelde het mee, misschien niet. Misschien was het hooi een keer wat anders, misschien had ze inderdaad een paar dagen wat anders gemalen en misschien keek iedereen simpelweg extra scherp omdat ze kort daarvoor behandeld was. Soms moet je ook gewoon durven zeggen: ik weet niet precies wat er vorige week gebeurd is. Wat ik wél wist, was wat ik op dat moment voor me zag, en dat was een paard dat prima stond te eten.

Dat betekent natuurlijk niet dat je na een behandeling alles maar moet negeren onder het motto: Marnix zegt dat we vooral rustig moeten blijven. Als een paard werkelijk niet eet, duidelijk pijn heeft, voortdurend proppen maakt, veel voer uit de mond verliest, moeite krijgt met slikken, een zwelling ontwikkelt of zichtbaar achteruitgaat, dan wil je daar absoluut naar laten kijken. En blijft een paard na verloop van tijd nog steeds opvallend anders eten, dan moet je gewoon contact opnemen met de tandarts. Maar tussen “ik zie iets wat ik niet helemaal herken” en “zet de kliniek alvast in de navigatie” zit nog een behoorlijk stuk waarin rustig observeren ontzettend waardevol kan zijn. Kijk niet alleen naar die ene vreemde hap, maar blijf eens een paar minuten staan. Hoe beweegt de kaak? Wordt het hooi netjes verwerkt? Valt er werkelijk veel voer uit de mond of laat een paard toevallig eens een plukje vallen? Maakt het echte proppen? Gebeurt het iedere maaltijd of alleen bij dat ene soort hooi? Wordt het erger of lijkt het juist alweer beter te gaan? Soms vertelt vijf minuten naast een etend paard je meer dan twintig appjes met drie uitroeptekens.

Toen ik uiteindelijk weer richting mijn bus liep, vroeg de eigenaresse wat ze mij moest betalen. Nou, niets dus. Ik was gekomen omdat zij zich zorgen maakte, had rustig de tijd genomen om haar paard tijdens het eten te observeren en het mooiste nieuws dat ik haar kon geven was dat ik op dat moment helemaal niets zag waarvoor ik opnieuw iets aan het gebit hoefde te doen. Dat vind ik geen mislukte controle, dat vind ik juist een fantastische uitslag. Bovendien zou ik ook niet precies weten wat ik op de factuur moest zetten: spoedconsult wegens paard dat bij aankomst uitstekend bleek te kunnen eten. Daar wordt de boekhouder ook niet vrolijk van. Dus nee, een goed etend paard krijgt geen factuur. Dat is gewoon service.

Toen ik weer in de bus zat moest ik er nog even om lachen. Eén appje van de staleigenaar, een eigenaar die daardoor nog scherper gaat kijken, een paard dat misschien inderdaad een paar dagen wat anders heeft gegeten en voordat je het weet is er in ons mensenhoofd al een compleet medisch dossier opgebouwd. Ondertussen staat het onderwerp van alle commotie gewoon rustig zijn hooi weg te malen. Dat betekent niet dat zorgen onzin zijn, integendeel. Neem signalen serieus, kijk goed en bel wanneer je iets niet vertrouwt. Maar soms hoeft de volgende stap niet meteen groter, sneller of spannender te zijn. Soms is het beste wat je kunt doen gewoon even blijven staan en het paard de kans geven zelf te vertellen wat er werkelijk aan de hand is.

Want paarden hebben de vervelende eigenschap dat ze zich niet altijd houden aan het verhaal dat wij mensen inmiddels voor ze bedacht hebben.

En heel eerlijk?

Dat is soms maar goed ook.

Kalmte kan je redden. En heel af en toe redt het je zelfs van een factuur. 😄